Phòng khách là nơi gia đình quây quần, tiếp đón bạn bè và dành thời gian thư giãn sau một ngày làm việc. Vì vậy, thiết kế ánh sáng cho khu vực này không đơn giản là lắp đủ đèn để căn phòng sáng lên, mà cần tính toán sao cho vừa thuận tiện khi sinh hoạt vừa tạo được cảm giác thoải mái và hài hòa với nội thất.
Một phòng khách đẹp thường không phụ thuộc vào duy nhất một chiếc đèn chùm hay hệ thống đèn âm trần. Thay vào đó, ánh sáng được chia thành nhiều lớp, mỗi lớp đảm nhận một vai trò riêng. Ba nhóm ánh sáng thường được sử dụng là ánh sáng xung quanh, ánh sáng nhiệm vụ và ánh sáng điểm.
1. Ánh sáng xung quanh
Ánh sáng xung quanh, hay ánh sáng nền, là nguồn sáng chính giúp phòng khách có độ sáng tổng thể tương đối đồng đều. Đây là lớp ánh sáng tạo cảm giác dễ chịu khi bước vào phòng và hỗ trợ các hoạt động thường ngày như trò chuyện, di chuyển hoặc dọn dẹp.
Các loại đèn thường được sử dụng cho mục đích này gồm đèn âm trần, đèn ốp trần, đèn chùm và đèn trần có thiết kế khuếch tán ánh sáng. Việc lựa chọn loại đèn nào phụ thuộc vào diện tích phòng, chiều cao trần và phong cách nội thất. Với căn hộ có trần thấp, đèn âm trần hoặc đèn ốp trần thường giúp không gian trông gọn gàng hơn. Trong khi đó, phòng khách rộng có thể sử dụng đèn chùm làm nguồn sáng chính kết hợp với các loại đèn khác.
Một lỗi khá phổ biến là lắp quá nhiều đèn âm trần với mục đích làm căn phòng thật sáng. Cách bố trí này đôi khi khiến trần nhà trở nên rối mắt, đồng thời tạo ra những vùng sáng không cần thiết. Thay vì phân bố đèn theo khoảng cách cố định mà không xét đến nội thất, nên xác định vị trí sofa, bàn trà, kệ tivi và lối đi trước khi lên phương án chiếu sáng.
Màu sắc ánh sáng cũng cần phù hợp với không gian. Phòng khách sử dụng nhiều gỗ, vải và gam màu trung tính thường phù hợp với ánh sáng tạo cảm giác ấm áp. Những không gian mang phong cách hiện đại có thể linh hoạt hơn, miễn là ánh sáng không quá gắt và không làm màu sắc nội thất bị biến đổi khó chịu.
2. Ánh sáng nhiệm vụ
Ánh sáng nhiệm vụ là nguồn sáng phục vụ một hoạt động cụ thể, chẳng hạn đọc sách, làm việc, chơi nhạc hoặc thực hiện các công việc cần quan sát rõ. Khác với ánh sáng nền, loại ánh sáng này cần được bố trí đúng vị trí để người sử dụng không phải làm việc trong vùng tối hoặc bị bóng đổ che khuất.
Nếu gia đình có thói quen đọc sách trên sofa, một chiếc đèn sàn đặt cạnh ghế sẽ là lựa chọn hữu ích. Đèn bàn cũng phù hợp với khu vực bàn phụ, trong khi đèn có thể điều chỉnh hướng chiếu sáng giúp tập trung ánh sáng vào trang sách mà không cần tăng độ sáng của toàn bộ căn phòng.
Với phòng khách kết hợp góc làm việc, nên bố trí đèn bàn riêng để đảm bảo ánh sáng tập trung trên mặt bàn. Không nên chỉ dựa vào đèn trần vì cơ thể người ngồi có thể che mất ánh sáng, tạo bóng đổ lên khu vực làm việc.
Khi lựa chọn đèn nhiệm vụ, cần chú ý đến hướng chiếu sáng và khả năng chống chói. Nguồn sáng nên chiếu vào khu vực cần sử dụng thay vì chiếu trực tiếp vào mắt. Nếu thường xuyên đọc sách vào buổi tối, có thể chọn đèn có khả năng điều chỉnh độ sáng để phù hợp với từng thời điểm.
3. Ánh sáng điểm
Ánh sáng điểm, hay ánh sáng nhấn, được sử dụng để làm nổi bật một chi tiết cụ thể trong phòng khách. Đó có thể là bức tranh treo tường, kệ trưng bày, bình hoa, mảng tường ốp đá hoặc một món đồ nội thất có giá trị thẩm mỹ.
Các loại đèn phù hợp gồm spotlight, đèn rọi tranh, đèn tường và đèn LED dây hắt gián tiếp. Mỗi loại tạo ra hiệu ứng khác nhau. Spotlight giúp tập trung ánh sáng vào một vật thể, đèn rọi tranh làm nổi bật tác phẩm nghệ thuật, còn LED dây có thể tạo đường sáng nhẹ phía sau kệ tivi hoặc trong khe trần.
Điều quan trọng là không nên sử dụng ánh sáng nhấn một cách dàn trải. Nếu mọi bức tường và đồ vật đều được chiếu sáng mạnh, phòng khách sẽ mất đi điểm tập trung. Thay vào đó, nên chọn một vài chi tiết thực sự nổi bật để tạo sự tương phản giữa vùng sáng và vùng tối.
Với những căn phòng có tường trang trí bằng đá, gỗ hoặc vật liệu có bề mặt nổi, ánh sáng chiếu xiên có thể làm rõ kết cấu và tạo chiều sâu. Tuy nhiên, cần thử hướng chiếu trước khi lắp cố định vì góc chiếu không phù hợp có thể tạo bóng đổ không đẹp hoặc làm lộ những khuyết điểm trên bề mặt.
4. Cách kết hợp ba lớp ánh sáng trong phòng khách
Ba nhóm ánh sáng sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi được thiết kế đồng bộ ngay từ đầu. Ánh sáng xung quanh tạo nền, ánh sáng nhiệm vụ hỗ trợ hoạt động cụ thể và ánh sáng điểm giúp không gian có chiều sâu, tránh cảm giác đơn điệu.
Chẳng hạn, một phòng khách chung cư có thể sử dụng đèn âm trần để chiếu sáng tổng thể, đèn sàn cạnh sofa để đọc sách và LED dây phía sau kệ tivi để tạo điểm nhấn. Với phòng khách rộng, có thể thay đèn âm trần bằng đèn chùm hoặc kết hợp cả hai nếu kiến trúc cho phép.
Nên bố trí các nhóm đèn theo nhu cầu sử dụng thực tế. Khi dọn dẹp hoặc tiếp khách đông người, có thể bật ánh sáng nền. Khi xem phim hoặc thư giãn, chỉ cần sử dụng đèn sàn và ánh sáng hắt để tạo bầu không khí nhẹ nhàng hơn. Nếu có điều kiện, việc chia công tắc theo từng nhóm hoặc sử dụng bộ điều chỉnh độ sáng sẽ giúp hệ thống linh hoạt hơn.
